Waarom moet tegenwoordig elk artikel gekoppeld aan de geschiedenis WOI of WOII, gekoppeld worden aan AI of achteraf zelf ingekleurde foto's? (11/01/2026)

Ik probeer hier nu iets aan te klagen dat de laatste tijd meer de regel wordt dan de uitzondering. Het gebruik van manueel maar meestal met AI ingekleurde historische zwart-wit foto's in het kader van historische artikels. Ik heb er al enkele keren op gereageerd op Facebook maar het lijkt mij handiger het hier kort aan te kaarten zodat ik in het vervolg naar de website kan verwijzen om er mijn gedacht over te zeggen in plaats van steeds opnieuw hetzelfde te moeten liggen uitschrijven.

Tegenwoordig kan je geen post over iets uit WOI of WOII meer openen op Facebook of het wordt ondersteund door een bijhorende foto, die als hij al klopt bij het thema, ook nog eens manueel maar meestal zuiver met "artificiële inteligentie" (AI) ingekleurd werd. Mijn vraag blijft hierbij, wat is de meerwaarde van dat bijkomend inkleuren van die origineel historische zwart-wit foto? Dit handelt dan zelfs over posts van gesubsidieerde (toeristische of historische) instellingen waarbij ik het dus nog triestiger vindt. Dit is dus het niveau dat we op dat gebied nog waard zijn?

Bij deze toon ik enkele voorbeelden zoals recent tegengekomen. Je krijgt dan door de band als je hierop reageert de reactie dat de ingekleurde versies het geheel veel meer levendig maken dan het originele zwart-wit? Durf je dan reageren op hoe ze tot de kleuren komen en opmerkt dat de gebruikte kleuren vaak kant nog wal geraken, geraakt men geïrriteerd. Dit doet dan blijkbaar niet ter zake of is niet van belang...

Het is alvast een feit dat hetgene mij in deze het meest stoort onderstaande zaken zijn:

• Men maakt door de band "nergens" melding dat dit wel degelijk over "niet origineel" gekleurde foto's handelt. Internet kennende, weet u dat dezelfde foto's binnenkort overal zullen opduiken en vaak vrij snel onder het mom zullen komen te staan van "historisch" kloppende kleurenfoto's.
• Wat betreft de gebruikte kleuren, men doet zelfs vaak nog niet eens de moeite de kleuren die al controleerbaar zijn (omdat er nog bewijsstukken of originele gebouwen van bestaan) na te gaan met de huidige werkelijkheid. Dit is natuurlijk ook maar mogelijk als ze zelf al weten waar de originele foto werd genomen, wat ook zelfs niet altijd het geval is.
• Men creëert dus een nieuwe realiteit die historisch totaal niet klopt. Zeker binnen militaire foto's zijn foute kleuren van kledij vaak meer dan storend. Laat het nu net bv kleuren als groen en blauw zijn die onderling in zwart-wit gewoon niet te onderscheiden vallen (tenzij je weet welke de juiste kleur is natuurlijk)
• Dat de gebruikte kleuren amper kunnen kloppen, wordt hieronder bewezen. Op de bovenste rij vindt u een foto links ingekleurd, rechts het niet originele zwart/wit exemplaar. Is dit linkse een meerwaarde voor de rechter foto?
• Daaronder vindt u 2 dubbelfoto's. Boven staat de originele zwart/wit foto met daaronder de door de inkleurder gemaakte kleurenfoto. Links ziet u hiervan enerzijds de zwart/wit foto en de gemaakte kleurenfoto. Rechts ziet u ditzelfde opnieuw als geheel zwart/wit gezet. Merk op hoeveel kleurtintenverschillen al te vinden zijn tussen de 2 zwart-wit-versies rechts. Dit duidt er dus toch op dat de gekozen kleuren zeker al niet kloppen met het origineel waar de zwart-wit versie ooit werd van gemaakt...

Om het systeem een beetje bijkomend te staven, onderstaande 2 kleurkaarten. De rechter kleurkaart, is gewoon de linker kleurkaart in zwart-wit gezet. U mag van mij eens proberen in omgekeerde zin van de zwart-wit kleurkaart te komen tot deze in kleur links. Merk ook op hoeveel totaal afwijkende kleuren dezelfde grijstinten geven rechts. Dit omzetten van zwart-wit naar kleur is nochtans wat de kleurspecialisten en AI op die historische foto's wel denken te kunnen verwezenlijken toch.

Laat dit dan het ultieme bewijs zijn.

Links de kleurkaart van hierboven, rechts wat "Google AI Studio", nochtans een zeer goed fotobewerkingsprogramma van deze afbeelding opnieuw weet te maken als je hem vraagt dit grijstintenpatroon terug in kleur te zetten in functie van de zichtbare grijstingen. Mag het duidelijk zijn dat dit niet mogelijk is?

Nogmaals, ik zie als courant gebruikter van originele zwart-wit foto's geen echte meerwaarde door deze om te zetten in "nep"-kleurfoto's die dan nog eens vol foute kleurtinten zitten. Het kan aan mij liggen natuurlijk. Daarom, laat historische zwart-wit foto's zwart-wit foto's zijn aub als je deze wenst te gebruiken in een historisch kader. Indien u ze graag inkleurt, heb ik daar geen enkel probleem mee maar maak dan ergens in de foto duidelijk dat dit om een manueel ingekleurde foto gaat zodat verwarring met echt origineel al in kleur zijnde foto's verdwijnt. Zet er dan bv duidelijk onderaan op "manueel ingekleurde foto".

De enige reden die ik wel al meermaals meteen kon vinden om dit inkleuren te promoten is natuurlijk altijd dezelfde. Zoek eens op voor welke waanzinnige prijzen boeken zoals "Gent in Kleur" te koop worden aangeboden... Van de reeks "Gent in Kleur" zijn er ondertussen al 2 delen verschenen die gemakkelijk voor €50 het stuk worden verkocht. Het is dus gewoon het zoveelste commerciële winstmodel op het maken van historisch niet correcte foto's. Bedenk dan aub toch wat u in het vervolg het meest weet te appreciëren, kleur of zwart-wit als het om historische foto's handelt.

Luc Van de Sijpe - www.bunkergordel.be - info@bunkergordel.be